Begrijpelijk schrijven, ook voor je collega

18 januari 2012

‘Als je je bevindingen niet zo kunt uitleggen dat iedereen ze begrijpt, kost je de staat alleen maar geld.’ Deze provocerende uitspraak van een onderzoeker kwam ik een tijd geleden ergens tegen op internet. De uitspraak is natuurlijk wat kort door de bocht, maar stemt wel tot nadenken.

Natuurlijk levert onderzoek niet altijd wat op. Onderzoek doen betekent zoeken, en niet altijd vinden. Bovendien is er nu eenmaal niet voor alles een directe toepassing. Toch leidt onderzoek uiteindelijk tot een beter begrip van de wereld om ons heen. Tenminste, als je het publiek deelgenoot maakt van dat wat jij onderzocht heb of gaat onderzoeken. Bijvoorbeeld door erover te schrijven.

Dus eigenlijk ontkomt geen enkele onderzoeker eraan om over zijn of haar onderzoek te schrijven. Dat kan zijn voor de bakker om de hoek, voor de beleidsambtenaar en misschien wel voor de collega op een andere afdeling. En ook als het onderzoek nog niet (helemaal) af is.

Maar met alleen maar schrijven ben je er niet. De tekst moet namelijk wel begrijpelijk zijn voor je lezer. Als je een stuk schrijft dat niemand leest of niemand snapt, schiet je nog je doel voorbij.

En wat betekent begrijpelijk schrijven? Ik heb er al vaker bij stilgestaan in deze e-zines. Je tekst is pas begrijpelijk als die een duidelijke boodschap bevat die precies is afgestemd op jouw lezer. Dat betekent dus ook dat je schrijft op het niveau van je lezer. En dat heeft weer alles te maken met heldere en eenvoudige taal: zonder moeilijke woorden, met zinnen die niet al te lang zijn en geen moeilijke constructies bevatten en zonder woorden die eigenlijk niets zeggen.

Neem deze zin eens: In overeenstemming met het literatuuronderzoek komen de 30 geïnterviewden waarmee in het kader van het kwalitatieve onderzoek is gesproken, naar voren als mensen die veel belang hechten aan en zich verantwoordelijk voelen voor hun gezondheid al is volgens hen op het gebied van gezondheid niet alles door het eigen gedrag te beïnvloeden.

Wat gaat er mis in die zin?
De zin is lang, maar tegelijkertijd is de informatie heel compact opgeschreven. Dat betekent dat je moet gaan puzzelen op wat de auteur precies bedoelt.

Hier mijn ontleding:

De zin is 52 woorden lang. Dat is wel een beetje veel van het goede, al kan ook een lange zin best leesbaar zin. Over het algemeen is het beter kortere zinnen te maken.
Woorden die bij elkaar horen, staan niet bij elkaar: ze staan van elkaar gescheiden door andere woorden en tussenzinnen In overeenstemming met het literatuuronderzoek komen de 30 geïnterviewden waarmee in het kader van het kwalitatieve onderzoek is gesproken, naar voren. ... die veel belang hechten aan en zich verantwoordelijk voelen voor hun gezondheid
De zin kent een lange aanloop voordat de kern helder wordt. In overeenstemming met het literatuuronderzoek ….
Formeel taalgebruik: in overeenstemming met, in het kader van, op het gebied van
Het is onduidelijk wat er precies uit het literatuuronderzoek komt. Stemt die laatste bijzin (al is volgens hen op het gebied van gezondheid niet alles door het eigen gedrag te beïnvloeden) ook overeen met het literatuuronderzoek, of gaat dat alleen op voor die eerste bevinding?

Hoe maak je zo’n zin begrijpelijker en makkelijker leesbaar?
Ik heb een poging gedaan de inhoud van de zin begrijpelijker te maken. Voor het kwalitatieve onderzoek zijn 30 mensen geïnterviewd. Zij komen naar voren als mensen die veel belang hechten aan hun gezondheid en zich daar ook zelf verantwoordelijk voor voelen. Wel vinden ze dat zij hun eigen gezondheid niet volledig zelf kunnen beïnvloeden. Dit komt overeen met de bevindingen uit het literatuuronderzoek.

Dit is natuurlijk maar één voorbeeld. In de teksten van onderzoekers die ik onder ogen krijg, vind ik vaak dit soort zinnen. Als je zo schrijft, moet je je ervan bewust zijn, dat die tekst niet geschikt is om aan anderen te geven. Je kunt hem hooguit gebruiken als opstap naar de definitieve tekst. Want door zo ingewikkeld te schrijven wordt zelfs de inhoud onduidelijk. Maar dat zie je pas als je de zin begrijpelijk maakt.

Daarom tot slot drie korte vragen, in aansluiting op de verzuchting van de onderzoeker in de eerste alinea.
- Hoe vaak schrijf jij over je onderzoek?
- Weet jij of jouw stuk leesbaar en begrijpelijk is?
- Weet je ook hoe je je teksten leesbaarder zou kunnen maken?

Ik hoor graag de antwoorden en ook of je het eens bent met de onderzoeker. Laat hieronder maar horen!

Reacties

kees zuidberg schrijft op 25 januari 2012 om 07:33:

Ongeveer eens per maand schrijf ik een intern verslag van de onderzoeken, die ik heb uitgevoerd. Voor de betrokken collega's is mijn taal niet altijd even duidelijk.
Tijdens het schrijven zorg ik vaak wel voor korte zinnen. Maar als "deskundige" is het moeilijk de voor mij normale zaken te vermelden. Veel zaken zijn te logisch, simpel om te vermelden. Vaak zeg ik dan dat het geen roman moet worden.

Leonore schrijft op 25 januari 2012 om 08:56:

Ja, ik kan me voorstellen dat je vindt dat collega's bepaalde dingen wel moeten weten. Aan de andere kant: als je weet dat (een deel) niet begrijpt wat je hebt geschreven, is dat toch ook wel zonde van de moeite van al dat schrijven. Of niet? En volgens mij heb je de sleutel zelf al in handen: toch uitleggen wat je zo logisch vindt. Je kunt het altijd eens proberen en horen of ze je teksten nu wel begrijpen (of zelfs uitlezen als een roman...)

Begrijpelijk schrijven, ook voor je collega

Reacties

Plaats een reactie