Freewriting: Hoe doe je dat?

25 november 2015

Tovermiddel voor creativiteit en tegen die kritische stem in je hoofd

Hoe doe je free writing?Free writing is een prachtige, zachte manier om schrijfproblemen te lijf te gaan. Je komt erdoor in een schrijfmood als je niet goed op gang komt, het helpt je creativiteit los komen en het is perfect om die stem in je hoofd die je bij alles wat je schrijft bekritiseert op een zijspoor te zetten.

Wil jij het ook eens proberen? In dit artikel meer achtergrond over free writing: wat je eraan hebt, hoe je het doet met de 5 regels, de twee varianten en bemoedigende/stimulerende woorden, zodat je het ook echt gaat doen en blijft volhouden. Wil je nog meer weten, dan vind je onderaan 3 boeken die er  nog dieper op ingaan.

Wat houdt freewriting in?

Simpel gezegd is het continu schrijven, zonder je pen van het papier te halen gedurende een vooraf bepaalde tijdseenheid. Je schrijft letterlijk alles wat in je hoofd komt op. Ook wel braindump genoemd. Verderop vind je meer in detail hoe je dit doet en wat erbij komt kijken.

Wat heb je aan freewriten?

Waarom freewriten?

Met freewriting: trek je schrijffases uit elkaar

freewriting haalt schrijffases uit elkaarSchrijven bestaat uit verschillende fases, waaronder het schrijven zelf, ofwel het creëren, en het bijschaven, ofwel het bekritiseren. Freewriten is een bewuste manier om die fases uit elkaar te halen: je schakelt de criticus uit en bent alleen nog aan het creëren. Dat betekent dat je gedachten – rijp en groen – vrij kunnen stromen, zonder zelfcensuur en zelfkritiek. De chaos uit je hoofd komt op papier, waarna je in de volgende fase kunt gaan structureren en bijschaven. Of niet (zie verderop).

Met freewriting: trek jezelf weer vlot als je vast zit met schrijven

freewriting trekt je vlot als je vast zit met schrijvenAls je merkt dat het schrijven even helemaal niet gaat, dat de woorden niet komen, dat je meer schrapt dan schrijft, kun je met free writing letterlijk afstand nemen. Je gaat als het ware over op een andere schrijfmodus, een modus waarin je een nieuwe schrijfbron in jezelf aanboort, zodat je merkt dat de woorden tóch komen. Na deze oefening blijkt vaak dat je weer verder komt met de tekst waar je aan bezig was. En dat geeft je uiteindelijk ook het zelfvertrouwen dat je best kunt schrijven en zelfs dat je jezelf weer vlot kunt trekken als je vast zit. Hoe geweldig is dat?

Met freewriting: maak je je schrijfspier sterker

freewriting traint je schrijfspierVoor schrijven geldt: hoe meer je oefent hoe beter je erin wordt. Net zoals eigenlijk voor alle vaardigheden die je (nog) niet zo goed onder de knie hebt. Kun je de marathon lopen als je nog nooit hebt hardgelopen? Je traint (onder andere) stap voor stap je spieren, tot ze zo sterk zijn dat ze je al die kilometers lang kunnen dragen.

Zo moet je dat ook zien bij schrijven: hoe meer je schrijft, hoe sterker je ‘schrijfspier’ wordt.

Met freewriting: heb je minder last van belemmerende gedachten bij het schrijven

freewriting bevrijdt je van belemmerende gedachten_190Free writen maakt je opmerkzaam op al die gedachten en emoties in je, die continu om aandacht vragen. Door daar bij stil te staan kun je ze later op de dag makkelijker ‘laten’ zonder dat het je taak beïnvloedt. Je ziet beter dat je gedachten maar gedachten zijn, je gevoelens maar gevoelens en je emoties maar emoties: of je nu chagrijnig bent of moe, twijfelt of je wel kunt schrijven, denkt dat dat wat je schrijft bagger is: het maakt niet uit. Je ontdekt dat je toch gewoon schrijft.

 

Met freewriting: doe je nieuwe inspiratie op

freewriting levert nieuwe inspiratieAls je trouw blijft schrijven merk je wat je werkelijk dwars zit, waar jij werkelijk mee worstelt en waar je werkelijk naar verlangt. Je angsten, dromen, frustraties. Misschien krijg je nieuwe inzichten, vind je inspiratie. Het kan allemaal.

 

Met freewriting: wordt je focus op je echte werk  groter

freewriting geeft meer focusAls je iedere morgen vlak na het opstaan schrijft: je gooit alles eruit wat je onbewust parten speelt, wat je dwars zit, je vraagtekens over jezelf, je werk, je kinderen, je twijfels, alles wat je nog moet doen. Zolang dat vrij door je hoofd heen dwarrelt kan het je van je eigenlijke schrijftaak afhouden. Door dit eruit te gooien, heb je er geen last meer van en kun je je beter concentreren op je eigenlijke schrijven.

 

Met freewriting: gaat schrijven makkelijker

freewriting maakt schrijven gemakkelijkerFreewriten gaat je, als het goed is, moeiteloos af. Dat kan haast niet anders, want je al die gedachten en glimpsen van gedachten malen continu door je heen. Misschien wel per seconde een gedachte. Die hoef je alleen maar te vangen en op te schrijven. Dat is haast niet bij te houden (hoeft ook niet). In ieder geval blijft je pen daardoor in beweging, je schrijft en schrijft en voor je het weet heb je een bladzijde vol. Jij, die altijd zei dat je niet kon schrijven! Stel je eens voor wat dat voor je zelfvertrouwen doet. Zie je wel, jij kan ook schrijven. Dat gevoel, daar gaat het om. Dat neem je mee als je formele stukken schrijft, waardoor dat ook gemakkelijker gaat. Is het idee…

Met freewriting vergroot je je creativiteit

freewriting maakt je creatieverMen zegt dat freewriting je creativiteit verhoogt. Veel mensen die stug volhouden met dit freewriten zeggen dat ze hier de beste ideeën van krijgen. Ik kan hier overigens geen wetenschappelijk bewijs voor vinden (niet heel lang gezocht), wel vertellen diverse mensen dat het werkt.

 

“Het is een onnodige last om te proberen woorden te laten komen en je tegelijk je af te vragen of het de goede woorden zijn.”

Peter Elbow, Writing Without Teachers 

 

Er zijn 5 simpele regels voor freewriting

REGEL 1 Zet een wekker

Zet de wekker

Zet een wekker, bijvoorbeeld  op 5, 7, 10 minuten of misschien zelfs wel 15 of 20 minuten. Doe je het voor het eerst? Dan is het misschien fijn om de wekker eerst op 1 minuut te zetten en dit dag na dag op te bouwen tot 5 minuten.

Bepaal aantal pagina's

Wat ook kan: je spreekt met jezelf af hoeveel pagina’s je gaat schrijven, bijvoorbeeld 3 of  5.

 

REGEL 2 Blijf continu schrijven

Blijf continu schrijvenSchrijf en schrijf en schrijf zonder te stoppen, zonder je pen van papier te halen en zonder te haasten, totdat de wekker gaat of je pagina’s vol zijn. Dat kan zomaar midden in een zin, maakt niets uit!

REGEL 3 Schrijf ook als er niets komt

Schrijf, ook als er niets komt
Komt er even niets, dan schrijf je dat. Klinkt gek? Dat gaat dan bijvoorbeeld zo: ‘ik weet niets’, ‘er komen geen woorden’ of ‘wat moet ik toch schrijven, wat moet ik toch schrijven, oh’. Of wat er dan ook maar in je hoofd op komt.

REGEL 4 Schrijf met pen en papier

Schrijf met pen en papierSchrijf met pen op papier, dus ga liever niet met je vingers op je toetsenbord rammen… Hard wetenschappelijk bewijs is er niet voor, maar laten we het erop houden dat schrijven met de hand wezenlijk andere effecten heeft op verschillende cognitieve functies dan typen op een toetsenbord’. Maar oké, er zijn ook mensen die zeggen dat het niets uitmaakt. Misschien beter advies: test het uit en doe wat prettig voelt voor jou.

REGEL 5 Lees niet terug

Lees niet terugLaat je blik niet afdwalen naar wat je al hebt geschreven en verbeter dus ook geen fouten. Alles wat je hebt geschreven blijft zo staan als je hebt geschreven, met kromme, halve zinnen, spelfouten, grote halen of wat dan ook.

 

 

 

 

 

Zo simpel dus.

Waarom dan niet iedereen aan free writing doet?

Omdat je het moet zien vol te houden. Het heeft namelijk pas echt effect als je het iedere dag doet. Of in ieder geval een paar keer per week, week in week uit. Misschien wel jaar in jaar uit.  Dat is nog wel eens een puntje…

Het kan helpen om een vast tijdstip op de dag te nemen. Vlak nadat je bent opgestaan bijvoorbeeld. Of zodra je achter je bureau gaat zitten. Het voordeel van zo vroeg beginnen is dat je hoofd helemaal leeg maakt voordat je je dag begint, zodat je  daarna helemaal kunt focussen op wat je die dag wilt gaan doen, zonder storende gedachten en emoties.

Verder nog goed om dit te weten:

Er zijn twee varianten voor freewriten:

Die waarbij je alles schrijft wat in je hoofd opkomt en die waarbij je focust.

Variant 1: Schrijf helemaal vrij

Vrij freewritenJe schrijft alles op wat er in je hoofd opkomt, zonder voorwaarden, zonder restrictie. Dan kan het gaan over je kat die zo lekker ligt te spinnen, het warme of koude weer, wat je op je bureau ziet liggen, je zorgen over je oude moeder of je zieke kind, de schoenen die je wilt gaan kopen….

Variant 2: Gefocust freewriten

Gefocust freewritenJe schrijft over een specifiek onderwerp of een vraag. Je vraagt je bijvoorbeeld af waar je volgende blog over moet gaan of je wilt dieper in een bepaald probleem duiken. Die vraag of dat onderwerp zet je bovenaan je pagina’s en vormt je uitgangspunt. Vervolgens ga je weer schrijven en schrijven. Misschien gaat niet alles wat je schrijft over die vraag of dat onderwerp, net als bij de vrije freewriting laat je je gedachten gewoon gaan. Toch helpt die focus wel om dichter bij het onderwerp te blijven.

Je kunt het hierbij laten, maar je kunt ook nog meer focus aanbrengen:

  • Schrijf 5 minuten, lees dan je stuk na en omcirkel 3 woorden die je het belangrijkst vindt. Schrijf deze 3 woorden bovenaan aan nieuw vel papier en ga opnieuw 5 minuten vrij schrijven. Eventueel herhaal je dit nog een keer.

Nog wat aanwijzingen:

  • Je schrijft alleen voor jezelf, je hoeft je tekst aan niemand te laten lezen (tenzij je dat heel graag wilt).
  • Overweeg om je pagina’s zelf niet eens meer te lezen. Gooi ze bijvoorbeeld direct weg nadat je ze hebt geschreven.
  • Waarschijnlijk gaan je gedachten sneller dan je pen. Geeft niet. Schrijf maar gewoon door, desnoods flarden van gedachten.
  • Als je wilt herlezen: doe dat dan pas na een aantal weken, als je de eerste hobbels van het free writen hebt genomen.

En een aanmoediging: het kan niet fout gaan

Het kan niet fout gaanMisschien is het wennen om zo ongecensureerd te schrijven. Misschien komen er wel allemaal gedachten boven van ‘Ik doe het niet goed’ en merk je opeens dat je toch aan het schrappen bent. Geeft niets. Zodra je dat merkt, ga je weer verder met schrijven en schrijf je weer op wat er boven komt. Dus ook gedachten als ‘wat ben ik toch stom bezig’, ‘ik schrijf alsmaar over mezelf en dat wil ik niet.’

De pagina’s kunnen soms wel kleurrijk zijn, maar vaak zijn ze negatief, onsamenhangend, vol zelfbeklag, in herhaling vallend, hoogdravend of kinderachtig, boos of lief of nietszeggend – soms zelfs vreemd. Prima!”
Julia Cameron. The Artist’s Way – Vind je eigen inspiratie

Boeken over freewriting

Peter Elbow heeft het begrip freewriting ‘uitgevonden’. Misschien kun je het wel toeval noemen: hij had zelf moeite met schrijven en schreef zomaar voor zichzelf, 3 jaar lang. Dit werd uiteindelijk zijn eerste boek Writing without teachers. Inmiddels is Elbow emeritus hoogleraar Engels van de universiteit van Massachusetts, Amherst. Overigens heb ik zijn boek (nog) niet gelezen, wel een stuk eruit.

Julia Cameron, The Artist’s Way, gebruikt freewriten om af te komen van een blokkade op creatief gebied. In haar boek helpt ze je met gerichte oefeningen, waarbij free writing, wat zij de morning papers noemt, een centrale plaats inneemt.

• Ik krijg vaak de tip het boek van Nathalie Goldberg, Schrijven vanuit je hart te lezen. Dit is een verzameling van een soort columnachtige stukken over schrijven. Het boek staat bij mij in de kast, maar ik moet eerlijk bekennen dat ik er niet zoveel aan heb gehad, de vorm bevalt mij niet zo. Ik kom er niet echt doorheen. Maar jij misschien wel.

Wil jij hulp bij schrijven?

Vind je het lastig om dit vrij schrijven vol te blijven houden? Wat zeg je van een personal aanmoediger? Een stok achter de deur? Dat wil ik best voor je zijn. Maak een afspraak met me (Leonore@deschrijfster.nl) en dan kijken we welke hulp jij nodig hebt om vrij te schrijven.

7 reacties op “Freewriting: Hoe doe je dat?

  1. Nicky schreef:

    O,dat boek van Nathalie Goldberg: Writing Down the Bones (Schrijven vanuit je hart). Vreselijk vind ik het. Ik heb het gelezen, maar net als jij kan ik er niks mee.

    The Artist Way is veel beter, maar moeilijk vol te houden en ook erg spiritueel. Daar moet je van houden, of de tekst in een breder perspectief plaatsen.

    Peter Elbow ken ik nog niet, maar ik zal eens op zoek gaan naar zijn boek.

    Bedankt voor de tips!

    • Leonore Noorduyn schreef:

      Oh, ik ben gelukkig niet de enige die dat boek van Nathalie Goldberg niets vind. Misschien hoef ik het dan toch niet nóg een keer te proberen…
      En ja, klopt dat de Artist’s Way spiritueler is. Maar ik heb het vooral gelezen om te zien of er nog tips in stonden waar ik als schrijfcoach wat aan had. Dus niet om het zelf te doen :).

  2. Els Brouwer schreef:

    Ha Leonore,

    Helemaal met je eens. Ik ben een grote fan van freewriting. Ben er ooit mee begonnen nadat ik The Artist’s Way gelezen had (dat ik overigens ook nog steeds niet uit heb :-)). Elke ochtend schrijf ik op die manier een paar pagina’s vol – die ik overigens nooit teruglees. Maar wel een weldaad voor m’n hoofd. En ik begin m’n copy projecten meestal ook met een freewriting braindump.

    Een paar jaar geleden las ik The Accidental Genius van Marc Levy. Echt een geweldig boek. Gaat ook over freewriting. En hoe je dat gericht kunt gebruiken voor je bedrijf en om klanten mee te helpen.

    Hartelijke groet, Els

    • Leonore Noorduyn schreef:

      Hai Els,
      Goed van je dat je het weet vol te houden. Dat lukt mij wat minder :(.

      Dat boek van Marc Levy kende ik niet, ziet er inderdaad uit als ook een goed boek over freewriting. Toegevoegd aan mijn wishlist..

  3. wouter schreef:

    Hoi Leonore!
    Nadat ik een aantal vaak absurdistische korte verhalen had geschreven en voordat ik een boek en een lang verhaal (in 4 delen) af had, kwam ik in aanraking met het boek van Natalie Goldberg dat vrijwel direct bij mij insloeg als een bom mede vanwege haar voor mij aantrekkelijke schrijfstijl. …Dan vind ik het nu wel tijd worden dat ik Julia Cameron ga lezen, ben benieuwd!
    groet van wouter

  4. Leonore Noorduyn schreef:

    Ha Wouter,

    Nu jij ook al zo lovend bent over dat boek van Goldberg, heb ik het toch weer uit de kast gepakt. En ik moet zeggen, ik snap nu wel wat zo aanspreekt. Ze pakt iedere keer een onderwerp bij de kop en geeft al filosoferend en situaties beschrijvend advies. Heel knap! Maar meer om creatief, beeldend te schrijven en om een je een hart onder de riem te steken, dan als methode voor freewriting.
    In ieder geval ga ik het nu toch wat vaker pakken :).
    Dank je wel dat je het opnieuw onder mijn aandacht hebt gebracht!
    groet,
    Leonore

    • Leonore Noorduyn schreef:

      De leuke aanvulling die Wouter me mailde:

      Zorg dat je een klein formaat blocnootje hebt met ringband, want dan heb je de minste kans dat het papier in de weg zit of dat er andere storingen optreden.

      Zaag een paar, geslepen, potloden doormidden. Zo heb je papier én schijfgerei op meeneemformaat en kun je overal je geweldige invallen aan het papier toevertrouwen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Anti-spam * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.